سه ماه دوم بارداری - مراقبت های سه ماهه دوم بارداری

زن حامله

در سه ماهه دوم بارداری احتمال سقط جنین بسیار کم شده است و خانم های باردار عوارض اولیه بارداری به ویژه تهوع صبحگاهی را ندارند. با این حال در برخی موارد، سوزش معده جای تهوع را می گیرد. همچنین، اگر روند حاملگی شما به صورت طبیعی پیشرفت کند، تورم پاها مخصوصا ناحیه مچ پا در سه ماهه دوم بارداری ظاهر میشود.

معاینات پزشکی سه ماهه دوم بارداری

در سه ماهه دوم بارداری کودک به سرعت رشد می کند. بین هفته هجدهم تا بیست و دوم بارداری باید سونوگرافی انجام دهید تا متخصص زنان از روند رشد کودک شما آگاه شود. همچنین در این مرحله می توان از جنسیت جنین مطلع شد .
در سه ماهۀ دوم بارداری که از آغاز هفتۀ ۱۴ تا پایان هفتۀ ۲۷ خواهد بود، معمولاً باید برای انجام حداقل دو مراقبت طی سه ماهۀ دوم بارداری به پزشک مراجعه کنید که یکی در فاصلۀ هفته‌های ۱۶ تا ۲۰ و دیگری بین هفته‌های ۲۶ تا ۳۰ بارداری است. مگر اینکه مشکل یا عارضۀ خاصی داشته باشید که نیاز به بررسی‌های بیشتری دارد.

معاینات عمومی و روتین

پزشک با بررسی نتایج آزمایشات معاینات قبلی سوال‌هایی در مورد حالت تهوع، حرکات جنین، وجود ترشح یا لکه‌بینی یا وجود هر نوع انقباض یا دردی در ناحیۀ شکم از مادر می پرسد.

وزن‌گیری و ثبت وزن

 افزایش وزن استاندارد در دوران بارداری، احتمال سالم ماندن شما و فرزندتان را افزایش می‌دهد. میزان وزنی که لازم است در دوران بارداری اضافه کنید، به وزن و قد شما پیش از باردار شدن و چندقلو بودن یا نبودن فرزندان بستگی دارد.

بررسی و اندازه‌گیری فشار خون

 اندازه‌گیری فشار خون، بخشی از معاینات معمول شما در تمام جلسات معاینۀ بارداری است و در تمام معاینات بارداری انجام می‌شود. اگر فشار خون شما بالا باشد، پزشک احتمالاً برای شما آزمایش ادرار تجویز خواهد کرد، زیرا وجود پروتئین در ادرار در کنار فشار خون بالا، یکی از نشانه‌های مسمومیت حاملگی یا پره‌اکلامپسی است.

گوش دادن به صدای قلب جنین

 ضربان قلب جنین از هفتۀ ششم بارداری شروع می‌شود و معمولاً از هفتۀ ۱۲ بارداری به بعد، قابل شنیدن است. شنیده شدن صدای ضربان قلب جنین به وضعیت قرارگیری جنین، وزن شما و تاریخ دقیق زایمان بستگی دارد و ممکن است برخی از مادران کمی دیرتر امکان شنیدن صدای قلب جنین را داشته باشند. گوش دادن به ضربان قلب جنین از این به بعد بخشی از معاینات بارداری خواهد بود .

بررسی رشد جنین و اندازه گیری ارتفاع رحم

از هفتۀ ۱۶ بارداری ممکن است پزشک با لمس شکم مادر، سایز رحم و جنین را بررسی کند که روز به روز بزرگ‌تر می‌شود. پزشک در جلسات ویزیت در سه ماهۀ دوم با اندازه‌گیری فاصلۀ استخوان اندام تناسلی تا بخش بالایی رحم و مقایسۀ آن با سن بارداری، وضعیت جنین و میزان رشد او را تحت نظر خواهد گرفت. همچنین پزشک دست‌ها و پاهای مادر را بررسی خواهد کرد تا در صورت وجود تورم یا هر نوع بثورات، اقدامات لازم را انجام دهد.

آزمایش ها و سونوگرافی های سه ماهه دوم بارداری

سه ماهه دوم بارداری همانند سه ماهه اول بارداری نیازمند آزمایشات و سونوگرافی بمنظور بررسی وضعیت جسمی مادر و جنین است.

سونوگرافی آنومالی

در سه ماهۀ دوم و بین هفتۀ ۱۶ تا ۱۸ بارداری، سونوگرافی آنومالی توصیه می شود. در آنومالی، اجزای مختلف جنین بررسی و اندازه‌گیری میشود همچنین در این اسکن، پزشک وضعیت جفت و بند ناف را نیز بررسی خواهد کرد.

آزمایش غربالگری سه ماهه دوم

در سه ماهۀ دوم پزشک صرف نظر از نتایج آزمایش غربالگری سه ماهۀ اول باید از طریق آزمایش خون سطح آلفافتوپروتئین را در خون مادر اندازه‌گیری کند. این آزمایش که معمولاً بین هفتۀ ۱۵ تا ۱۷ انجام می‌شود، می‌تواند به پزشک در بررسی احتمال وجود نقص‌های لولۀ عصبی جنین کمک کند.

آزمایش غربالگری دیابت

تمام مادران باردار بین هفته‌های ۲۴ تا ۲۸ بارداری برای بررسی دیابت بارداری، یک آزمایش غربالگری انجام می‌دهند.

آزمایش تشخیصی آمنیوسنتز

در صورت تشخیص پزشک، بر اساس فاکتور‌های افزایش خطر موجود ممکن است برای تشخیص قطعی برخی از اختلالات کروموزومی یا عفونت، نیاز به انجام آزمایش آمنیوسنتز باشد. این آزمایش در ایران بین هفتۀ ۱۴ و ۱۶ بارداری و عموماً در هفتۀ ۱۶ بارداری انجام می‌شود.

تغذیه مناسب در سه ماهه دوم بارداری

در ماه چهارم بارداری به بعد به دلیل تغییرات هورمونی در بدن میل به خوردن افزایش میابد، مادر باردار باید مطمئن باشد که در هر وعده غذایی خود از مواد غذایی غنی از فیبر مانند غلات، حبوبات و سبزیجات سبز استفاده می کند.
مصرف مکفی فیبر در رژیم غذایی مادر باردار باعث پیشگیری از بروز یبوست می گردد.
در جهت پیشگیری از زایمان زودرس، وزن کم زمان تولد و مشکلات مغزی در زمان تولد، به مصرف اسیدهای چرب ضروری باید توجه ویژه ای شود.به همین دلیل متخصصان تغذیه معتقدند که میزان دریافت اسیدهای چرب ضروری مانند امگا 3، 6 و 9 در این دوره از بارداری باید از طریق مواد غذایی مانند ماهی تازه آب های شیرین، ماهی تن، خشکبار و روغن زیتون افزایش یابد.


در ماه چهارم ممکن است، پزشک متخصص زنان و زایمان به مادر باردار ویتامین D را به صورت قرص تجویز نماید تا استخوان های جنین به طور طبیعی و محکم تشکیل گردند.
برای تامین کلسیم و ویتامین D مورد نیاز از محصولات لبنی توصیه می شود که در ماه چهارم بارداری حداقل روزانه ازیک لیتر شیر پاستوریزه، 500 گرم کشک پاستوریزه و 200 گرم پنیر پاستوریزه استفاده شود تا به عنوان یک مکمل خوب کلسیم برای بدن مادر باردار عمل نمایند.
بنابراین به مادر باردار مصرف منابع غذایی غنی از پروتئین مانند گوشت قرمز کم چرب، گوشت ماکیان، تخم مرغ، خشکبار و غلات، سویا، نخود پخته، پنیر گوسفندی و توفو توصیه می گردد.

از هر صد خانمی که باردار میشوند 80 نفرشان در سه ماهه دوم از سوزش سر دل شکایت میکنند. برای ایکه این حالت کمتر اذیتتان بکندبه جای خوردن دو تا سه وعده غذای سنگین، چهار تا پنج وعده غذای سبک بخورید و هردو تا سه ساعت یکبار یک میان وعده کوچک میل کنید.

خود مراقبتی در سه ماهه دوم بارداری

  • با افزایش اشتها و اندازه دور کمر، پوشیدن لباس های گشادتر برای شما ضروری است .در ۶ ماه آخر بارداری بهتر است به طرف چپ بخوابید. علت آن این است که اگر به پشت بخوابید رحم شما به استخوان لگنی فشار می آورد به ویژه این فشار به سیاهرگ بزرگ تحتانی وارد می شود که مسوولیت بازگرداندن خون از اندام های تحتانی شما به قلب را بر عهده دارد.
  • در سه ماهه دوم احتمالا فشار خون شما کمتر از معمول خواهد بود. در صورتی که در حالت خوابیده یا نشسته قرار دارید، به سرعت بلند نشوید زیرا ممکن است دچار سرگیجه شوید.از کفش مناسب استفاده کنید تا تعادلتان برهم نخورد.
  • می توانید به پهلوی چپ دراز بکشید و یک بالش زیر پاهای خود قرار دهید تا پاها بالاتر از سطح زمین قرار گیرند. ممکن است نشانه های کشیدگی و خارش روی پوست خود مشاهده کنید. پوست خود را مدام مرطوب کنید.
  • به دلیل افزایش تولید چربی در بدن شما، ممکن است آکنه یا جوش روی پوست شما ظاهر شود. در این صورت روزی دو مرتبه پوست خود را با آب و صابون ملایم بشویید اما دقت کنید که بدون تجویز پزشک از هیچ گونه داروی خوراکی یا پمادهای موضعی استفاده نکنید.
  • دردوران بارداری در معرض ابتلا به واریس هستید،. در صورتی که پاهای شما درد می کنند، هر روز صبح جوراب های مخصوص بارداری را بپوشید. یک پیاده روی سریع در طول روز نیز می تواند موثر باشد.

پزشک در سه ماهۀ دوم نیز مانند سه ماهۀ اول با انجام برخی از آزمایش‌ها که شامل آزمایش خون و سونوگرافی است، وضعیت سلامت شما و جنین را تحت نظر قرار خواهد داد. در زیر با آزمایش‌های و سونوگرافی‌هایی آشنا می‌شوید که ممکن است پزشک در سه ماهۀ دوم تجویز کند:
آزمایش غربالگری سه ماهۀ دوم: در سه ماهۀ دوم پزشک صرف نظر از نتایج آزمایش غربالگری سه ماهۀ اول باید از طریق آزمایش خون سطح آلفافتوپروتئین را در خون مادر اندازه‌گیری کند. این آزمایش که معمولاً بین هفتۀ ۱۵ تا ۱۷ انجام می‌شود، می‌تواند به پزشک در بررسی احتمال وجود نقص‌های لولۀ عصبی جنین کمک کند. اگر مادر، غربالگری سه ماهۀ اول را انجام نداده باشد یا پزشک با توجه به نتایج غربالگری سه ماهۀ اول یا به دلیل عدم انجام سونوگرافی NT همزمان با غربالگری سه ماهۀ اول، تصمیم به بررسی نتایج غربالگری سه ماهۀ دوم گرفته باشد، در این حالت آزمایش خون نشانگر‌های چهارگانه برای شما تجویز می‌شود. در این آزمایش، علاوه بر آنکه میزان آلفافتوپروتئین اندازه‌گیری می‌شود، سطح سه نشانگر دیگر نیز در خون بررسی خواهد شد. اگر نتیجۀ آزمایش نشانگر‌های چندگانه، احتمال هر نوع نقصی را نشان دهد، پزشک برای تشخیص قطعی، آزمایش تشخیصی آمنیوسنتز را تجویز خواهد کرد. آزمایش چهارگانه معمولاً بین هفته‌های ۱۵ تا ۱۷ انجام می‌شود.
سونوگرافی آنومالی: در سه ماهۀ دوم و بین هفتۀ ۱۶ تا ۱۸ بارداری، پزشک ممکن است به مادر اسکن آنومالی را توصیه کند که یک سونوگرافی تفصیلی است. در این سونوگرافی متخصص با استفاده از سونوگرافی، اجزای مختلف جنین را بررسی و اندازه‌گیری می‌کند و دنبال وجود هر نوع مشکل ساختاری یا رشدی در جنین می‌گردد. همچنین در این اسکن، پزشک وضعیت جفت و بند ناف را نیز بررسی خواهد کرد.


تست کومبس غیرمستقیم در مادران Rh منفی: در مراقبتی که در هفته‌های۲۶ تا ۳۰ انجام می‌شود، پزشک برای شما درخواست آزمایش خون و ادرار می‌دهد. این آزمایشات شما را از لحاظ عفونت ادراری و کم‌خونی بررسی می‌کند و درصورتی‌که گروه خون شما Rh منفی و گروه خون همسرتان Rh مثبت است، تست کومبس غیرمستقیم برای بررسی تولید آنتی‌بادی ضد Rh در خون مادر انجام می‌شود.


آزمایش غربالگری دیابت: تمام مادران باردار بین هفته‌های ۲۴ تا ۲۸ بارداری برای بررسی دیابت بارداری، یک آزمایش غربالگری انجام می‌دهند. این آزمایش شامل یک آزمایش خون به نام چالش گلوکز است. در این آزمایش، میزان قند خون مادر، یک ساعت پس از نوشیدن یک محلول حاوی مقدار مشخصی گلوکز خوراکی اندازه‌گیری می‌شود. اگر نتایج این آزمایش بیشتر از حد مورد انتظار باشد، احتمال دیابت بارداری در مادر بالا تشخیص داده می‌شود و ممکن است پزشک برای تشخیص قطعی دیابت بارداری، آزمایش دیگری به نام تست تحمل گلوکز برای مادر تجویز کند.
آزمایش تشخیصی آمنیوسنتز: در صورت تشخیص پزشک، بر اساس فاکتور‌های افزایش خطر موجود ممکن است برای تشخیص قطعی برخی از اختلالات کروموزومی یا عفونت، نیاز به انجام آزمایش آمنیوسنتز باشد. این آزمایش در ایران بین هفتۀ ۱۴ و ۱۶ بارداری و عموماً در هفتۀ ۱۶ بارداری انجام می‌شود. آمنیوسنتز یک آزمایش تشخیصی تهاجمی است که در آن پزشک مقداری از مایع آمنیوتیک درون کیسۀ آب را خارج و برای بررسی اختلالات کروموزومی یا عفونت آزمایش می‌کند. این آزمایش می‌تواند مشکلاتی مانند سندرم داون یا تریزومی ۱۳ را با دقت بسیار بالایی تشخیص دهد. در صورت وجود هر نوع مشکلی در جنین و تصمیم به ختم بارداری، این آزمایش برای پزشکی قانونی جهت صدور ختم بارداری قابل استناد است

امتیاز دهید :
به اشتراک بگذارید :

گزارش

نظرات کاربران

نظر دهید